Kaldırımlar

Sayın Ziyaretçi,

Sitemizde yer alan “Tasarım Rehberi”, Türk Standartları Enstitüsü'nün 1999 yılında çıkarmış olduğu TS 12576 standardı çerçevesinde fikir verme amaçlı hazırlanmıştır. Fakat söz konusu standart Haziran 2012 tarihi itibariyle revize edilmiştir. Bu sebeple, özellikle yerel yönetimlerin Haziran 2012 tarihli "TS 12576-Şehir içi yollar-Kaldırım ve yaya geçitlerinde ulaşılabilirlik için yapısal önlemler ve işaretlemelerin tasarım kuralları" standardına göre uygulama yapmasını rica ederiz. Ayrıca, bina ve bina çevresinde ulaşılabilirlik ile ilgili uygulamalar için, Kasım 2011 tarihinde yayınlananTS 9111 - Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleriadlı standartı dikkate alınız. Konu hakkındaki sorularınız için bizimle temasa geçebilirsiniz.

Son olarak, EngelsizKent.org sitesine ait fotoğraf, görsel ve diğer içeriklerin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre korunduğunu ve izinsiz olarak kullanılamayacağını da hatırlatmak isteriz.

İlginiz ve anlayışınız için teşekkür ederiz.

Kaldırım TabloKaldırımların Genişliği

Yaya kaldırımının genişliği, kullanma yoğunluğu ile yol sınıfına ve grubuna göre boyutlandırılmalıdır.

Özürlüler dahil tüm yayaların rahatça hareket edebilmeleri için yaya kaldırımı genişliği net olarak en az 150 cm olmalıdır (Şekil 2,”Y”). Bu genişlik aynı zamanda,  iki tekerlekli sandalye kullanıcısının yan yana geçebilmesi için gerekli olan minimum genişliktir (Şekil 1).

Kaldırım Genisligi

Yaya kaldırımı net ölçüsüne ilâveten, mülkiyet yanında en az 25 cm, bördür taşı tarafında ise bördür taşı dahil 50 cm emniyet şeridi olmalıdır. Kaldırım genişliğine ve yol gruplarına göre emniyet şeritleri mülkiyet sınırında 50 cm’ye, bördür taşı tarafında ise 120 cm’ye kadar olabilir (Şekil 2).

Yaya kaldırımının genişliği, toplu taşım duraklarında min. 300 cm olmalıdır.

kaldırım kesiti

Kaldırımın Yüksekliği

Kaldırım yüksekliği 3 cm -15 cm arasında olmalıdır. Mevcut kaldırımların döşemelerinde yapılacak bakım ve onarımlarda 15 cm yükseklik sınırı aşılmamalı, kaldırım yükseltilmemelidir.

Kaldırımın Eğimi

Yaya kaldırımının boyuna eğimi, yalnız hareket eden tekerlekli sandalye kullanıcıları hesaba katılarak, max. % 5 olmalıdır. Kaçınılmaz olarak eğimi %5’in üzerinde olan kaldırımlar, rampalar gibi değerlendirilmeli ve ona göre tasarlanmalıdır (Bkz. Rampalar).

Yaya kaldırımında, yağmur suyunun drenajı için gerek duyulan enine (yanal) eğim max. %2 olmalıdır (Şekil 3). % 2'den fazla eğimler, özellikle tekerlekli sandalye kullanıcılarının ilerlemesinde sıkıntı yaratacaktır.

Kaldırımin Egimi

Kaldırımın Yüzey Kaplaması

Yaya kaldırımı yüzeyi kaymaz nitelikte, kaldırım döşemeleri bitişik ve boşluksuz olmalıdır.

Kaldırım yüzey kaplaması seçilirken, uygulanacak yüzey, iklim koşulları, kaldırımın kullanım yoğunluğu ve şekline göre en uygun malzeme seçilmelidir.

Eğer kaldırım üzerinde, ızgara, rögar kapağı gibi altyapı elemanları var ise, bunlar çukur ve çıkıntı oluşturmayacak şekilde kaldırım yüzeyi ile eşdüzey olmalıdır (Örnek, Fotoğraf 1).

kaldırım yüzeyi ornek

Kaldırım yüzeyinde, anî seviye değişikliklerinden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Görme özürlülerin kaldırımlarda güvenli bir şekilde ilerleyebilmeleri için kaldırım yüzeyinde hissedilebilir kılavuz izler yapılmalıdır.

Kaldırımlarda Hissedilebilir Yüzey Kaplamaları

Hissedilebilir yüzeyler, görme özürlülerin ayakkabı tabanından hissedebilecekleri çıkıntıda veya yükseklikte olmalıdır.

Yüzeyin diğer yayalara, özellikle de yürüyebilen özürlülere ve tekerlekli sandalye kullanıcılarına sorun çıkaracak kadar iri kabartmalı olmamasına dikkat edilmelidir.

Görme özürlülerin çoğu kısmi görüşe sahip olduğundan, kabartma yüzeyi çevresiyle zıt renklerde ve fark edilir renk tonlarında olmalıdır.

Kılavuz izler, ana yaya hareketine paralel doğrultuda yerleştirilmeli ve 40 cm - 60 cm genişliğinde olmalıdır (Şekil 6).

Kaldırım_Hissedilebilir_Yuzey

kılavuz-iz-ornegi

Oluşturulan kılavuz izler kaldırım güzergahı boyunca ve yaya geçitlerinde süreklilik arz etmelidir. Bu izlerin üzerinde, ayaklı ilan/reklam panoları, aydınlatma direkleri gibi hareketi engelleyici hiçbir sabit veya hareketli eleman bulunmamalıdır.

Görme özürlülerin karıştırmasını engellemek ve tehlike yaratmamak için rögarlara ya da drenaj kanallarına uzak olmalıdır.

Kaldırımda Güvenlik

Özellikle görme özürlüler ve tekerlekli sandalye kullanıcıları açısından tehlike ve sorun teşkil edeceğinden, yaya kaldırımı üzerinde, mümkün olduğunca rögar kapağı, ızgara gibi altyapı elemanları konulmamalıdır. Eğer kaldırıma ızgara konulması gerekiyorsa, yürüyüş güzergahına dik olacak şekilde yerleştirilmeli ve ızgara aralıkları 13 mm’yi geçmemelidir (Şekil 13).

Bir kaldırımın kenarında, aşağı doğru dik bir eğim var ise, tekerlekli sandalye kullanıcıları ve baston kullanan görme özürlülerin güvenliğini sağlamak amacıyla, bu kenarlara en az 70-90 cm yükseklikte korkuluk yapılmalıdır.

Yaya kaldırımında, 220 cm’den az yükseklikte sarkan dal, dikenli bitki veya tabela benzeri şeyler bulunmamalıdır.

Yaya kaldırımı özürlülerin kesintisiz kullanabilmeleri için yaya yolunda taşıtların park etmeleri yasaklanmalı veya taşıtların park etmemeleri için bordur taşı tarafında TS 12716’ya uygun en az 70 cm, en çok 90 cm yüksekliğinde koruyucu engeller (babalar) konmalıdır. Bu koruyucu babalar yaya kaldırımında yaya hareketlerini kesecek şekilde olmamalıdır.

Yaya kaldırımında taşıtların yasaklanması, görme özürlülere uygun düzenlenmelidir.

Yaya kaldırımının düzenli olarak bakım ve onarımı gerçekleştirilmeli, bakım ve onarımlar sırasında TS 12254’e uygun işaretleme yapılmalıdır. İşaretlemelerde, görme özürlüler dikkate alınarak sesli ve ışıklı uyarılar konmalıdır. Ayrıca tamirat alanını çevreleyen barikatların altına, baston kullanan görme özürlülerin fark edebilmesi için engel çubukları çekilmelidir.

Kaldırımda Altyapı Düzenlemeleri

Ağaçlandırmalar:

Yaya kaldırımının genişliğine bağlı olarak, taşıt yolu ile kaldırım kenarına dikilecek ağaçlar TS 8146’ya uygun olmalıdır.

200 cm’den dar kaldırımlarda kesinlikle ağaçlandırma yapılmamalıdır.

Ağaçlandırmalarda, mümkün olduğunca, dikenli bitkilerden kaçınılmalıdır.

Rampa ve merdiven yanında yapılacak bitkilendirmelerde, yüzeyi kaygan hale getirmeyecek, meyve dökmeyen bitkiler seçilmelidir.

Kaldırım üzerindeki ağaçların görme özürlüler tarafından fark edilebilmesi için, ağaç diplerinde çevre ile zıt renklere sahip ızgaralar veya çakıllar yerleştirilmelidir.

Teknik Donatılar:

Elektrik, aydınlatma, trafik işaret direkleri ile süs bitkileri, çiçeklik/saksılar, yaya korkulukları vb. donatılar, bordür taşı dahil yaya kaldırımı boyunca en az 75 cm en çok 120 cm genişliğinde bir şerit içinde düzgün olarak yerleştirilmelidir (Şekil 8). Ayrıca, görme özürlüler tarafından fark edilebilmesi için, bu donatılar kaldırım kotundan 10 cm yükseklikteki bir platform üzerinde yerleştirilmelidir (Şekil 9).

Kaldırım Donatilar

Kaldırım Donatilar-2

Bordür Taşı:

Bordür taşlarının boyutları ve yaya kaldırımına yerleştirilmesi TS 436 prEN 1340 ve TS 7937'ye uygun olmalıdır.

Yaya kaldırımında bordür taşı üst seviyesi taşıt yolu kaplamasından en fazla 15 cm yükseklikte, en az 3 cm yükseklikte olmalıdır (Şekil 10).

kaldırım yuksekligi

Drenaj:

Tüm yayalar açısından kaldırımlarda yağış sonrası ortaya çıkan sular nedeniyle yürüyüş/kullanım konforunun bozulmaması ve güvenlik problemlerinin oluşmaması için hemen drene edilmelidir. Bu sebeple, yaya kaldırımında boyuna ve enine yönde gerekli eğimler verilip, bordür taşı ile taşıt yolunun birleştiği yerde, yapılacak su oluğu ve rögarlarla yeterli drenaj sağlanarak, yüzey suları uzaklaştırılmalıdır (Şekil 12).

Kavşak ve yaya geçitlerinde su oluğu özürlüler dahil bütün yayalar için engel oluşturmayacak ve yüzeysel sular oluk içinde göllenme yapmayacak şekilde tasarlanmalıdır. Drenaj ızgaralarındaki paralel demirler arasındaki açıklık, tekerlekli sandalye kullanıcılarına, baston ve koltuk değneği kullanıcılarına ve bebek arabalı yayalara tehlike oluşturmayacak şekilde max. 13 mm olmalıdır (Şekil 13).

Yaya geçitlerinde rögar/ızgara takımları bulunmamalıdır.

Kaldırım Izgara

Kavşaklarda Kaldırım Genişletilmesi

Kavşaklardaki yaya kaldırımları yaya hareketinin yoğunluğundan dolayı genişletilmeli, yayaların ve özürlülerin rahat hareket etme imkânı sağlanmalı köşe başlarına görüşe mani ilân veya bilgi panoları konulmamalıdır.

Paylaş